Acil Rehber
Acilde Görülen Hastalıklar
Acil Servis Nedir? Acil servisler, hayati tehlike oluşturan veya anında müdahale edilmezse kalıcı hasar bırakabilecek durumlar için 7/24 hizmet veren birimlerdir. Ancak her hastalık acil değildir; bu ayrımı bilmek hayat kurtarır.
En Sık Görülen Acil Durumlar
Göğüs Ağrısı: Kalp krizi şüphesi taşıyan, kola veya çeneye yayılan baskı tarzı ağrılar.
Nefes Darlığı: Ani başlayan, dudaklarda morarma yapan veya konuşmayı engelleyen solunum sıkıntısı (Astım atağı, KOAH, Kalp yetmezliği).
Şiddetli Karın Ağrısı: Apandisit, safra kesesi atağı veya böbrek taşı gibi dayanılmaz ağrılar.
Travmalar: Trafik kazası, yüksekten düşme, kafa darbeleri ve kırık şüpheleri.
Yüksek Ateş: Özellikle çocuklarda düşmeyen ve havale riski taşıyan ateş (39°C ve üzeri).
Felç Belirtileri: Ani konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya kol/bacakta güç kaybı (İnme).
Triyaj (Renk) Sistemi Nedir? Acile başvurduğunuzda “önce gelen” değil, “durumu ciddi olan” muayene edilir.
Kırmızı Alan: Hayati tehlike (Kalp durması, ağır travma). Beklemeden müdahale edilir.
Sarı Alan: Ciddi ama kısa süre beklenebilir (Karın ağrısı, kesikler, orta derece yanıklar).
Yeşil Alan: Hayati risk yok (Boğaz ağrısı, hafif ateş, eklem ağrısı). Poliklinik hastalarıdır, bekleme süresi uzayabilir.
Ne Yapmalı? Eğer durumunuzun “Yeşil Alan” (basit soğuk algınlığı vb.) olduğunu düşünüyorsanız, acil servis yoğunluğunu artırmamak için mesai saatlerinde polikliniklere başvurmanız önerilir.
Acilde İstenilen Tahliller
Acil Tahlilleri Neden Farklıdır? Acil serviste yapılan tahliller, detaylı araştırmadan ziyade “hayati tehlike var mı?” sorusuna cevap vermek için tasarlanmıştır. Bu yüzden sonuçlar polikliniklere göre çok daha hızlı (45-60 dakika) çıkar.
Sık İstenen Kritik Testler
Troponin: Kalp krizi şüphesinde bakılan en önemli testtir. Yüksek çıkması kalp kasının zarar gördüğünü gösterir.
Hemogram (Tam Kan Sayımı): Vücutta enfeksiyon var mı (WBC), kansızlık var mı (HGB) veya kanama pıhtılaşma sorunu var mı (PLT) sorularını yanıtlar.
CRP (C-Reaktif Protein): Vücuttaki genel iltihap ve enfeksiyon seviyesini gösterir. Apandisit gibi durumlarda yüksek çıkabilir.
D-Dimer: Akciğerde pıhtı atması (Emboli) şüphesinde istenir.
Beta-HCG: Karın ağrısı ile gelen kadın hastalarda dış gebelik veya hamilelik durumunu elemek için bakılır.
Biyokimya (Üre, Kreatinin, Elektrolitler): Böbrek fonksiyonlarını ve vücudun su-tuz dengesini (Sodyum, Potasyum) kontrol eder.
Sonuçlar Ne Zaman Çıkar? Acil laboratuvarları öncelikli çalışır. Kan gazı testleri 15 dakikada, kalp enzimleri ve hemogram ortalama 1 saat içinde sonuçlanır.
Acilde İstenilen Görüntülemeler
Görüntüleme Neden İstenir? Doktorun muayene ile göremediği iç organ hasarlarını, kırıkları veya kanamaları tespit etmek için radyolojik görüntüleme şarttır. Acilde en çok “hız” önemlidir.
En Sık Yapılan Çekimler
Akciğer Grafisi (Röntgen): Nefes darlığı, zatürre şüphesi veya göğüs travmalarında ilk istenen tetkiktir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT): Acilin en büyük silahıdır. Kafa travmalarında beyin kanamasını, karın ağrısında apandisiti saniyeler içinde gösterir. Radyasyon içerir ancak hayat kurtarıcıdır.
Ultrason: Radyasyon içermez. Özellikle safra kesesi taşları, böbrek taşları ve hamilelerdeki karın ağrılarında tercih edilir.
EKG (Elektrokardiyografi): Göğüs ağrısı ile gelen her hastaya çekilir. Kalbin ritmini ve kriz geçirip geçirmediğini gösteren kağıt çıktıdır.
MR Acilde Çekilir mi? Genellikle hayır. MR (Emar) çekimi uzun sürer (20-40 dk). Acil servislerde inme (felç) şüphesi veya omurilik yaralanması gibi çok özel durumlar haricinde MR rutin olarak kullanılmaz.
Acilde Yapılması Gerekenler
Adım Adım Acil Süreci Acil servise girdiğinizde karışıklık yaşamamak için izlemeniz gereken prosedürler vardır. Doğru adımları izlemek işleminizi hızlandırır.
1. Kayıt İşlemi Hastanın kimliği ile birlikte “Hasta Kayıt” bankosuna başvurulur. Bilinci kapalı veya durumu çok ağır hastalar için kayıt işlemi yakınları tarafından sonradan yapılabilir, öncelik her zaman tıbbi müdahaledir.
2. Triyaj (İlk Değerlendirme) Kayıttan sonra hemşire veya paramedik sizi karşılar. Şikayetinizi dinler, ateşinizi ve tansiyonunuzu ölçer. Durumunuzun ciddiyetine göre size bir renk (Kırmızı, Sarı, Yeşil) verir ve uygun alana yönlendirir.
3. Muayene ve Müdahale
Sarı/Kırmızı Alan: Sedyeye alınır, damar yolu açılır ve doktor hemen görür.
Yeşil Alan: Bekleme salonunda sıranın gelmesi beklenir. Doktor sizi ayakta muayene eder ve reçete düzenler.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Acil serviste “sıramı aldılar” diye düşünmeyin; durumu sizden daha kötü olan (kalp krizi vb.) bir hasta gelmiş olabilir. Öncelik her zaman hayati tehlikesi olanındır.
Tahlil sonuçlarınızı beklerken hastane dışına çıkmayın, doktorunuz sizi her an çağırabilir.
Yanınızda mutlaka kullandığınız ilaçların listesini veya kutularını bulundurun.
Aklınıza Takılan Bir Şey mi Var?
Aradığınız hastalık belirtisini veya tahlil açıklamasını sitemizde bulamadınız mı? Önerileriniz ve sorularınız için bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin.